شکار پرندگان در کردستان؛ تهدیدی جدی برای تنوع زیستی و امنیت غذایی
در حالی که کردستان با داشتن بیش از ۵۰ درصد از پرندگان شناساییشده ایران، بهعنوان یکی از غنیترین مناطق زیستمحیطی کشور شناخته میشود، شکار بیرویه و غیرقانونی پرندگان در این استان، تهدیدی جدی برای تنوع زیستی و امنیت غذایی منطقه بهشمار میرود.
کردستان، استان کوهستانی و وسیع غرب ایران، بهدلیل داشتن محیطهای طبیعی و زیستگاههای متنوع، از جمله تالابها، رودخانهها و دشتهای سرسبز، بهعنوان یکی از مهمترین نقاط جذب پرندگان مهاجر و بومی در کشور محسوب میشود. این استان با داشتن ۲۸۲ گونه پرنده از مجموع ۵۳۵ گونه شناساییشده در ایران، بیش از ۵۰ درصد از تنوع پرندگان کشور را در خود جای داده است. آمارها نشان میدهند که بیش از ۴.۵ میلیون پرنده مهاجر هر ساله وارد ایران میشوند و بخش قابلتوجهی از این پرندگان به کردستان میآیند. اما در سالهای اخیر، شکار بیرویه و غیرقانونی پرندگان بهطور فزایندهای در این منطقه گسترش یافته است.
در سالهای گذشته، کردستان بهعنوان یکی از استانهای پیشرو در حفاظت از محیطزیست شناخته میشد، اما اکنون وضعیت متفاوت شده است. شکارچیان غیرمجاز در اقصینقاط استان بهطور شبانهروزی به شکار پرندگان میپردازند. این فعالیتها در برخی موارد حتی با استفاده از روشهای غیرقانونی مانند استفاده از سیمهای تلهگذاری، سلاحهای جنگی و مواد سمی برای شکار انجام میشود. چنین اقداماتی نهتنها بهطور مستقیم به جمعیت پرندگان آسیب میزند، بلکه اثرات منفی آن بر اکوسیستم منطقه و معیشت مردم محلی غیرقابل انکار است.
آمار و واقعیتها
طبق گزارشات رسمی اداره کل محیط زیست کردستان، در سال ۱۴۰۲، حدود ۲۵۰ هزار پرنده مهاجر در استان شناسایی شدهاند که بسیاری از آنها شامل گونههای در خطر انقراض هستند. یکی از فعالان محیط زیست در این زمینه، مهندس «مسعود علیزاده»، در مصاحبهای با خبرنگار ایرنا اشاره کرد: «متأسفانه در سالهای اخیر تعداد پرندگان مهاجر در کردستان کاهش چشمگیری داشته است و یکی از دلایل این کاهش، افزایش شکار غیرقانونی است که نهتنها به تنوع زیستی آسیب میزند، بلکه بهطور مستقیم بر وضعیت زیستمحیطی استان تأثیر منفی گذاشته است.» این جمله تنها یک نمونه از صدها گزارش و تحقیق است که نشان میدهد شکار بیرویه، تهدیدی جدی برای محیط زیست کردستان بهویژه در زمینه حفظ گونههای نادر است.
این آمار در حالی است که طبق گزارشهای منابع معتبر، بهویژه در تالابها و دشتهای جنوب استان، شکار غیرقانونی پرندگان مهاجر بهطور مداوم ادامه دارد. در سالهای گذشته، این روند نگرانیهای جدی را برای مسئولان محیط زیست بهدنبال داشته است. سازمانهای غیر دولتی (NGO) نیز بارها در مورد خطراتی که شکار بیرویه برای پایداری اکوسیستم دارد هشدار دادهاند.
اقداماتی که بی تاثیر ماند
در سال ۱۳۹۶، مقامات اداره کل محیط زیست کردستان اقداماتی جدی برای جلوگیری از شکار غیرقانونی آغاز کردند. در آن زمان، تصمیماتی برای نصب دوربینهای نظارتی در مناطق حساس استان اتخاذ شد. اما با گذشت چند سال، با وجود این اقدامات، گزارشها همچنان از تداوم این مشکل در برخی مناطق استان خبر میدهند. «سینا بهرامی»، یکی از اهالی منطقه، در اینباره میگوید: «در زمانهایی که ما بچه بودیم، در تابستانها شاهد پرواز پرندگان مهاجر بودیم و هیچکس جرات نداشت به آنها آسیب بزند. اما امروز شکارچیان، حتی در روزهای مهاجرت، به راحتی به شکار میپردازند و کسی هم اعتراض نمیکند.»
تأثیرات منفی شکار بر محیط زیست
شکار بیرویه پرندگان نهتنها به تهدیدی برای تنوع زیستی تبدیل شده است، بلکه در آیندهای نهچندان دور میتواند بر اقتصاد منطقه نیز تأثیرات منفی بگذارد. پرندگان در اکوسیستمهای طبیعی بهعنوان دشمنان طبیعی آفات عمل میکنند و در کاهش جمعیت حشرات آسیبزا نقش بسزایی دارند. آنها همچنین در گردهافشانی گلها و افزایش تنوع گیاهی در منطقه موثرند. بنابراین، کاهش جمعیت پرندگان در این مناطق میتواند موجب از دست رفتن تعادل طبیعی شود و به مشکلات کشاورزی و سایر فعالیتهای اقتصادی نیز منجر گردد.
اقدامات قانونی و چالشها
اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان از جمله نهادهایی است که تلاشهای بسیاری برای کاهش شکار غیرقانونی پرندگان در استان انجام داده است. اما یکی از چالشهای عمده، نبود تجهیزات کافی و نیروی انسانی برای نظارت مستمر بر مناطق حساس است. «محمد حسینی»، مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان، در این زمینه اظهار داشته است: «ما هر ساله تلاش میکنیم که تعداد بیشتری از شکارچیان غیرمجاز را شناسایی کنیم و برخورد قانونی با آنها داشته باشیم، اما محدودیتهای منابع و نیروی انسانی بهطور جدی بر این روند تأثیرگذار است.» همچنین، برخی از گزارشها حاکی از آن است که هنوز در برخی از مناطق استان، بهویژه در مرزهای مشترک با کشور عراق، شاهد شکار غیرقانونی پرندگان با استفاده از سلاحهای غیرمجاز هستیم.
مطالبات
در شرایط کنونی، ضرورت دارد که همه نهادهای مسئول، از جمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت محیط زیست و دستگاههای قضایی، همکاریهای بیشتری برای مقابله با شکار غیرقانونی پرندگان در کردستان داشته باشند. لازم است که علاوه بر تشدید نظارتها، آموزشهای عمومی و فرهنگسازی در میان مردم برای محافظت از این گونههای زیستمحیطی انجام گیرد. همچنین، باید با حمایت از فعالیتهای جوامع محلی و سازمانهای مردمنهاد، راهکارهایی مؤثر برای مقابله با این معضل در نظر گرفته شود. در نهایت، اگر این وضعیت ادامه یابد، کردستان ممکن است در آیندهای نزدیک، شاهد از بین رفتن یکی از بزرگترین منابع طبیعی خود، یعنی تنوع زیستی پرندگان، باشد.
شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد