عرصههای طبیعی کردستان سرمایه ملی است
عدالت خبر – کردستان بکرترین پوششهای گیاهی را در کشور دارد و میتوان از آن بیشترین بهرهاقتصادی را برد، اما مورد بیمهری قرار گرفته است.
تخریبهای طبیعی و انسانی سبب شده است ضربههای سنگینی به منابع طبیعی این استان وارد شود، درحالی که با توجه به ظرفیتهای فراوان این منطقه میتوان برای احیا و ایجاد مراتع و جنگلها و حفظ این پوشش گیاهی کوشید.
از پوشش گیاهی متنوع این منطقه همچنین میتوان در صنعت گیاهان دارویی استفاده کرد و با فراوری آن علاوه بر ایجاد اشتغال در منطقه، کارهای بزرگی انجام داد که این اقدام جز با همکاری مردم و سازمانهای مردم نهاد میسر نیست و باید در این راه یاریرسان طبیعت باشیم.
دراین باره با «پیمان بابا پیری» مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید.
- سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان چه اقدامهایی برای احیای مراتع استان انجام داده است؟
به استناد قانون حفاظت و بهرهبرداری و همچنین مواد یک و ۲قانون حفاظت از منابع طبیعی و سازمانهای جنگلها و مراتع کشور، متولی باید طرحهایی متنوع متناسب با نیازهای هر منطقه در مراتع اجرا کند و درکردستان با توجه به شرایط ویژه واقلیم خاصی که دارد، این موضوع بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. از اقدامهایی که در کردستان انجام شده است میتوان به کودپاشی، کوپهکاری (بذر کاری)، تبدیل دیمزارهای کم بازده به مراتع دست کاشت و همچنین نصب آبشخوار یعنی محل آشامیدن آب ازسوی دام اشاره کرد. قرق مراتع یعنی محدود کردن ورود دام به مرتع و اقدامهایی دیگر که در قالب طراحی و تدوین مرتعداری قابل اجراست نیز بخشی دیگر از تلاشهای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان برای احیای مراتع استان بوده است.
همچنین در این زمینه حدود ۴۸۰طرح مرتعداری تهیه شده است، اما با توجه به احساس نیاز و باور مسئولان اداره مراتع و آبخیزداری، تلاش شد تا بسیاری از کارها از طریق مردم و با مشارکت آنها انجام شود که البته این موضوع نیز محقق شد. به همین دلیل نزدیک به ۱۳۵مورد از این طرحها به تعاونی مرتعداری تبدیل شده است و فعالیتهای مربوط به آن از طریق این تعاونی و با مدیریت خود جوامع محلی و بهرهبرداران انجام میشود و عملیات اصلاحی نیز در همین قالب انجام میشود. بیش از ۳دهه است که عملیات اصلاحی در قالب این طرحها در حال انجام است و هزاران هکتار یعنی نزدیک به یک سوم منابع طبیعی کردستان زیرپوشش این طرحها قرار گرفته است.
- سازمانهای مردم نهاد در احیای مراتع چه نقشی برعهده دارند؟
در نظام جمهوری اسلامی در قوانین متعددی به نقش و تأثیرگذاری تشکلهای مردمی اشاره شده است که بهطور مشخص میتوان از اصل ۴۴قانون اساسی و برنامه پنجم توسعه نام برد که در آن به نقش و ارائه امور به سازمانهای مردم نهاد اشاره شده و بر آن تأکید شده است. با توجه به وسعت عرصههای طبیعی، در این زمینه حفاظت از این عرصههای ملی به عزم ملی و مشارکت همه دلسوزان و تأثیرگذاران در این عرصه نیاز دارد و با توجه به شعار خود سازمان جنگلها و مراتع کشور یعنی «با مردم برای مردم» معلوم میشود که مشارکت مردم و سازمانهای مردم نهاد در اولویت قرار دارد. همچنین با توجه به نامگذاری سال جاری با عنوان «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» اقدامها و زمینهسازیهای مناسبی برای حضور سازمانهای مردم نهاد به عمل آمده است و اموری نظیر بذرپاشی، کوپهکاری مراتع، جلوگیری و پیشگیری از آتشسوزی و همچنین اطفای حریق، واگذاری طرحهای اصلاحی و احیایی، توسعه بوستانهای روستایی و همچنین مراقبت و حفاظت، به این بخش محول شده است. ایجاد تشکلهایی با نام «همیاران طبیعت»، دعوت از سازمانهای مردم نهاد در جلسههای آموزش و ترویج فرهنگ منابع طبیعی، نهالکاری به مناسبتهای متعدد و نیز تشکیل گروههای مردمی در راستای دوستی با طبیعت به مناسبتهای مختلف از جمله اقدامهای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان برای مشارکت سازمانهای مردم نهاد(سمنها) در این زمینه است بهطوری که این اقدامها سبب حضور بیش از پیش و نیز تقویت مشارکت مردمی در عرصهها شده است که از جمله نتایج به عمل آمده میتوان به برگزاری برنامهها و پروژههای هفته منابع طبیعی و حضور مردم در این مراسم بهصورت خودجوش اشاره کرد.
- اکنون موضوع نسق یا سند زارعان در روستاها مطرح است و عدهای که مدعی مالکیت زمینهای منابع طبیعی هستند، نسبت به این موضوع اعتراض دارند. این موضوع در کردستان به کجا رسیده است؟
بعداز قانون ارضی که از سال ۱۳۳۸به اجرا درآمد، یکی از شیوهها مالکیت زراعی خوداظهاری زارع براساس میزان بذر بود که در اختیار خودش قرار داشت. اگر کسی به اندازه ۵۰ من زمین دست کاشت در اختیارش بود همان میزان به نام نسق یا سند زارعان مشخص میشد و همه مشکلات و ایرادها و تداخلهایی که در این زمینه موجود است نیز به دلیل شناسایی همین اراضی بدون پشتوانه اداری و طراحی غیرقابل قبول است.
منابع طبیعی از سال ۱۳۴۱بعداز تصویب قانون موظف شد میزان اراضی زراعی را از اراضی ملی جدا کند و میزان اراضی زارع توسط سازمان اصلاحات اراضی وقت به مأموران تشخیص منابع طبیعی ابلاغ میشد. به دلایلی که گفته شد یکسری تداخلات در نحوه تعیین دقیق این حدود به وجود آمد که اختلافات بعدی به وجود آمده نیز ناشی از تطبیق نداشتن این نوع آمارگیریهاست. اکنون نیز بخشنامهای برای رفع این تداخلهای ابلاغ شده و همچنین به استناد ماده ۹ قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، شعبههایی ویژه برای رسیدگی به اعتراضهای زارعان صاحب نسق در مرکز هر استان تشکیل شده است تا مسئولیت رسیدگی به این موارد را به عهده گیرد.
- چه برنامههایی برای بهرهبرداری از گیاهان دارویی کردستان و همچنین حفاظت از پوشش گیاهی این منطقه دارید؟
اکنون در کردستان۱۸۰۰گونه مختلف گیاهی وجود دارد که از این تعداد، ۱۵۰گونه گیاه دارویی، صنعتی و تجاری است و از آن برای صنایع دارویی و فراوری شده و همچنین بستهبندیها و عطاریها استفاده میشود که البته تجارت مناسبی است و درآمد خوبی نیز ایجاد کرده و میکند. اداره منابع طبیعی حاضر است که در قالب ماده ۳قانون حفاظت و بهرهبرداری از منابع طبیعی، از متقاضیان واجد شرایط برای کار در این عرصهها و کشت داروهای گیاهی دعوت به همکاری کند تا با همکاری ویژه آنها شاهد بهرهبرداری و حفاظت مناسب از پوشش گیاهان دارویی این خطه باشیم.
- برای احیای مراتع کردستان چه توصیههایی برای مردم استان دارید؟
مسئولان در بسیاری از مناطق کشور به دلیل کمبود مراتع و پوشش گیاهی مجبور میشوند با اقدامهای مصنوعی و طرحهایی بسیار پرهزینه، به موضوع احیا و ایجاد پوشش گیاهی در چنین مناطقی ورود پیدا کنند و به هرحال تلاش میکنند به نوعی پوشش سبز را در چنین مناطقی ایجاد کنند اما کردستان بهطور خدادادی از همه این نعمتها بهرهمند است. این استان با تلفیقی از عوامل مختلف مانند تودههای جوی، خاک مناسب، توپوگرافی متنوع، فلور گیاهی متنوع و مستعد و همچنین مردم فرهنگ دوست همه فاکتورهای مناسب را دارد و خداوند متعال هرگونه نعمتی را در این منطقه نمایان و خلق کرده است، بهطوری که کردستان را با منابع طبیعی سرسبز و خوش آب و هوا میشناسند، لذا هرگونه دخل و تصرف یا عاملی که سبب نابودی این مراتع و جنگلها شود علاوه بر اینکه به نحوی سبب پسرفت منطقه و نیز ایجاد صدمهها و لطمههای جبرانناپذیر میشود، کفران نعمت نیز به حساب میآید.
همشهری کردستان
شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد