چهارشنبهسوری؛ جشن آتش و آیینهای کهن ایرانی
چهارشنبهسوری، یکی از کهنترین جشنهای ایرانی، نمادی از تطهیر، پاکی و استقبال از نوروز است. این مراسم که ریشه در آیینهای زرتشتی دارد، با افروختن آتش، اجرای رسوم خاص و برگزاری جشن و شادی همراه است. در این مطلب، نگاهی به تاریخچه، فلسفه و رسوم این جشن کهن میاندازیم.
چهارشنبه سوری
چهارشنبهسوری؛ از آیینهای باستانی تا جشن امروز
چهارشنبهسوری، جشنی آتشین و پرشور در آخرین چهارشنبه سال است که ریشهای عمیق در فرهنگ ایرانی دارد. این مراسم که از هزاران سال پیش در میان ایرانیان رایج بوده، با روشن کردن آتش، اجرای آیینهای خاص و برگزاری جشن و شادی همراه است.
ریشه و فلسفه چهارشنبهسوری
در ایران باستان، چهار عنصر آب، باد، خاک و آتش مقدس شمرده میشدند و آتش بهعنوان نماد روشنی، پاکی و نابودی پلیدیها جایگاه ویژهای داشت. چهارشنبهسوری نیز جشنی مرتبط با آتش است که از آیینهای زرتشتی سرچشمه میگیرد.
واژه “چهارشنبهسوری” ترکیبی از “چهارشنبه” (یکی از روزهای هفته) و “سوری” (به معنای سرخ در زبانهای کردی و ایرانی) است که به سرخی آتش اشاره دارد. این جشن برگرفته از مراسم کهن پنج روز پایانی سال، موسوم به “پنجه دزدیده” یا “اندرگاه”، است که زرتشتیان برای گرامیداشت ارواح درگذشتگان برگزار میکردند.
مراسم چهارشنبهسوری در کردستان و سایر مناطق ایران
در مناطق کردنشین، چهارشنبهسوری با روشن کردن آتش بر بلندای کوهها و برگزاری جشن و رقصهای محلی برگزار میشود. در کنار آتش، مردم به پایکوبی و خواندن ترانههای محلی پرداخته و این جشن را بهعنوان مقدمهای برای نوروز گرامی میدارند.
از دیگر آیینهای چهارشنبهسوری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
🔸 پریدن از روی آتش: مردم هنگام عبور از روی شعلهها، این جمله را تکرار میکنند: “زردی من از تو، سرخی تو از من”. این سنت نشاندهنده تطهیر و دریافت انرژی و سرزندگی از آتش است.
🔸 کوزهشکنی: سنندجیها در این شب، کوزههای کهنه را از پشتبام میاندازند و میشکنند تا بلاها را از خانه خود دور کنند و با کوزهای نو، سالی پر از برکت آغاز کنند.
🔸 قاشقزنی: دختران و پسران جوان، چادر بر سر کرده و در خانه همسایگان را میزنند. میزبان نیز در کاسههای آنها آجیل و شیرینی میریزد که نمادی از برکت و شادی است.
🔸 شالاندازی: جوانان با آویختن شالهای رنگین از پشتبام، هدایای چهارشنبهسوری را دریافت میکنند. هدایا معانی نمادینی دارند؛ مثلاً نان نشان نعمت، انار نشان برکت، و سکه نقره نشان سپیدبختی است.
🔸 آجیل مشکلگشا: خانوادهها پس از مراسم آتشافروزی دور هم جمع شده و آجیل چهارشنبهسوری شامل پسته، فندق، بادام، نخود و شاهدانه را میل میکنند. این رسم نشاندهنده مهربانی و دوستی است.
🔸 مراسم سمنوپزان: زنان در برخی مناطق، سمنو میپزند و اعتقاد دارند که این غذا نمادی از برکت و روزی در سال جدید است.
چهارشنبهسوری؛ طلایهدار نوروز
این جشن باستانی نهتنها یک مراسم سنتی، بلکه نمادی از استقبال از بهار و نو شدن طبیعت است. بااینحال، برخی رفتارهای نادرست مانند استفاده از مواد منفجره، زیبایی و اصالت این جشن را تحتالشعاع قرار داده است. احیای آیینهای اصیل چهارشنبهسوری، میتواند این جشن را به شکوه و اصالت گذشتهاش بازگرداند.
شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد