آب شرب دیواندره؛ از سنگ پرانی تا راه اندازی فورس ماژور تصفیه خانه

پرتاب سنگ معترضان قطعی آب به سمت اداره آبفا ، راه اندازی فورس ماژور تصفیه خانه و تغییرات متعدد مدیریت اتفاقات ریز و درشت چند ساله آب دیواندره است.

شهر دیواندره بر اساس آخرین سرشماری رسمی ۳۶ هزار نفر جمعیت دارد که گفته می شود از آخرین سرشماری تاکنون چند هزار نفر به جمعیت آن افزوده شده و حدود ۴۲ هزار نفر جمعیت دارد. این اطلاعات آماری به این دلیل بود که مخاطب متوجه شود پرآب ترین شهر استان چقدر جمعیت دارد که وضعیت آب شرب آن به چنین داستانی تبدیل شده است.

محل تامین آب دیواندره از دو شاخه رودخانه کاقلی و شیخ حیدر (سرچشمه رود قزل اوزن) است که از کوه های چهل چشمه و سارال نشات می گیرد. این آب در پشت سد سیازاخ جمع آوری و به صورت کنترلی رهاسازی می گردد.

حدود ۲۰ سال پیش در مسیر رودخانه روستای قره عیبی در ۶ کیلومتری خروجی سد سیازاخ شرکت آب و فاضلاب کردستان اقدام به احداث گالری هایی به همراه ایستگاه پمپاژ جهت آبرسانی به شهر دیواندره نمود . در آن زمان شهر دیواندره جمعیت کمتری نسبت به امروز داشت و سال ها به این شیوه سنتی آب دیواندره تصفیه و به داخل شهر انتقال داده می شد. حتی در اوج تنش آبی در سال های ۹۴ و ۹۵ که سد سیازاخ تنها ۵ میلیون متر مکعب در مخزن خود ذخیره۶ داشت این عملیات به نحو احسن انجام می شد.

آغاز قطعی های آب در دیواندره

سال ها بعد با افزایش جمعیت، سیستم راه اندازی شده دیگر جوابگوی انتقال آب به شکل صحیح نبود و از لحاظ کمیت در فصول گرم سال با مشکل مواجه می شد. از ۵ یا ۶ سال پیش قطعی های شبانه آب و گاها روزانه آغاز شد.

مسئولان وقت در آن زمان بر این موضوع تاکید داشتند که در فصل گرم سال مصرف آب در داخل شهر بالا می رود و سیستم کنونی توانایی انتقال آب در این حجم را ندارد مجبور هستیم شبانه آب را قطع کنیم تا در منبع های ذخیره سازی برای طول روز آب کافی برای شهروندان وجود داشته باشد.

افت کیفیت آب

در تیرماه سال ۱۳۹۸ جلبک در آب شرب دیواندره با چشم غیر مسلح نیز قابل مشاهده بود و کدورت آب به شکل غیر قابل قبولی بالا رفت. کدورت و جلبک، هم توسط مرکز بهداشت شهرستان وهم توسط کارشناسان آبفا کردستان تایید شد.

اوج قطعی های آب در تابستان سال ۱۳۹۹ خود را نشان داد باز هم قطعی های مکرر و باز هم اعتراضات مردمی، اعتراضاتی که بیشتر در فضای مجازی به چشم می آمد. بیشتر اعتراضات سمت و سوی این موضوع مطرح می شد شهری با این جمعیت و حوزه های آبی بی نظیر چرا باید مشکل آب شرب داشته باشد.

تغییر مدیریت به امید بهبود کیفیت آب

در این ایام تداوم فشارها بر مدیریت آبفای کردستان باعث شد مدیر وقت آب و فاضلاب دیواندره عزل و حمید خسروی جایگزین او شود. این تغییر به امید بهبود کیفیت آب شرب دیواندره انجام شد. اما مدیر جدید هم به دلیل نبود زیرساخت و همان وضعیت جمعیتی که به آن اشاره شد نتوانست اتفاق عجیبی را در این زمینه رقم بزند.

خسروی یکی از نیروهای جوان مجموعه آبفا کردستان بود که تلاش های زیادی را برای توزیع آب سالم و با کیفیت انجام داد. اما شانس با او یار نبود و در تابستان ۱۴۰۲ علاوه بر همان مشکلات همیشگی کمیت در توزیع، لجن نیز وارد گالری های قره غیبی شد. این مدیر برای اینکه این لجن وارد شبکه توزیع نشود اقدام به لایروبی و پاکسازی گالری ها و مخازن کرد که این اتفاق منجر به قطعی آب در بیش از ۲ شبانه روز شد. وضعیت گالری ها به مرحله ای رسید که دیگر قابل استفاده نبودند و باید برای بازسازی آن میلیاردها تومان هزینه می شد.

تجمع جلو آبفا به دلیل قطعی آب

در زمانی که برای اولین بار سد سیازاخ بیش از ۶۰ میلیون متر مکعب آب در مخزن خود داشت و تبلیغات زیادی در این زمینه انجام شده بود، قطع ۴۸ ساعته آب و پایین آمدن کیفیت آن صبر مردم را لبریز کرد و تجمع جمعی از شهروندان جلو اداره آب و فاضلاب دیواندره باعث ایجاد تنش و سنگ پرانی به سوی اداره و مسئولان شد. شیشه های این اداره یکی پس از دیگری توسط معترضان فرو ریخت.

بالاجبار تصفیه خانه وارد مدار شد

همین موضوع مسئولان را وادار کرد به صورت فورس ماژور تصفیه خانه آب شرب دیواندره را که احداث آن بیش از یک دهه طول کشیده بود را وارد مدار کنند. اما آبی که وارد شهر شد آن گوارایی لازم را نداشت و مردم را مجبور کرد با دبه ها و ظرف ها راهی چشمه ها شوند. طعم، بو بد و رنگ آب مواردی بود که مردم علاقه ای به استفاده از آن نداشتند.

حل کمیت و ناپایدار بودن کیفیت دستاورد راه اندازی تصفیه خانه آب شرب دیواندره بود. کیفیت آب در مناطق مختلف دیواندره متفاوت و اعتراضات هر روز بیشتر از دیروز بود. بازدیدهای متعددی توسط کارشناسان، اصحاب رسانه، معتمدین و مسئولان از مسیرهای تامین و توزیع آب برای پیدا کردن راه حلی مناسب و اطلاع رسانی به موقع انجام شد اما هرگز نتیجه کار آن چیزی نشد که مردم انتظار آن را داشتند.

در این ایام و بعد از وارد مدار شدن تصفیه خانه یک ضرب المثل بیش از هر زمان دیگری تکرار می شود آنهم این بود ” از طلا گشتن پشیمان گشته ایم، مرحمت فرموده ما را مس کنید”.

مردم این آب را نمی نوشند

آزمایشات متعددی از کیفیت آب گرفته شد و روش های مختلفی برای بالا بردن کیفبت آن انجام شد. رئیس مرکز بهداشت دیواندره بارها در جمع رسانه ها اعلام کرد هر زمان تشخیص داده شود آب توزیعی در شبکه دچار مشکل شده سریع از توزیع آن جلوگیری خواهیم کرد. وی همچنین بیان کرد تا حالا به نتیجه ای دست نیفتاده ایم که مراجعه مردم به اورژانس بیمارستان به دلیل استفاده از آب شرب باشد.

اما مردم کماکان اصرار بر این داشتند که شکم درد، دل پیچه و اسهال آنها و بچه هایشان به دلیل استفاده از آب شهر دیواندره است. بعد از گذشت ۲ ماه هنوز هم در چشمه های اطراف شهر افرادی دیده می شوند که دبه به دست در صف آب قرار گرفته اند.

این آب چرا درست نمی شود؟

احتمالات زیادی برای عدم کیفیت آب تاکنون توسط افراد مختلف به صورت رسمی و غیر رسمی مطرح شده است که نمی توان هیچ کدام را قطعی دانست. این موارد از بی کیفیت بودن آب پشت سد تا ناقص بودن تصفیه خانه و ده ها دلیل ریز و درشت دیگر بوده است.

شبی که تصفیه خانه وارد مدار شد برخی از کارشناسان مدعی بودند که لوله های انتقال آب به داخل شهر نزدیک به ۱۰ ساله که در زیر خاک قرار دارند و ممکن است دچار زنگ زدگی از داخل شده باشند که با استارت تصفیه خانه این ذرات داخل لوله ها به داخل شبکه و مخازن ذخیره منتقل شده است. برای مقابله با این وضعیت مخزن ۳ هزار داخل شهر تخلیه و سریعا شست و شو داده شد.

ازن زن هم مردم را راضی نکرد

یکی از پیشنهاداتی که تاکید زیادی بر روی آن می شد اضافه کردن دستگاه ازن زن به مدار تصغیه خانه بود. (از ازن علاوه بر حذف ویروس و باکتری ها، از خاصیت اکسیدکنندگی قوی برای حذف مواد معدنی و فلزات سنگین موجود در آب استفاده می شود.)

استاندار کردستان با توجه به حساسیت موضوع علاوه بر تامین اعتبار دستور خرید این دستگاه را با چند میلیارد تومان صادر کرد و سریعاً این دستگاه وارد مدار تصفیه خانه شد، اما باز هم برخی از مشکلات آب داخل شبکه هنوز وجود داشت.

جمعی دیگر از کارشناسان نیز مدعی بودند باید حوضچه ای در خروجی سد ساخته می شد بعد آب از آنجا به داخل تصفیه خانه پمپاژ می شد. آنها معتقد بودند پمپاژ آب به صورت مستقیم از تراز پایین سد کیفیت آب را پایین خواهد آورد. جمعی از مسئولان ذیربط نیز تاکید کردند که چنین حوضچه ای در فرایند حذف شده است.

این جمع از کارشناسان تعداد پله های هوادهی در تصفیه خانه را کم دانستند و اظهار کردند این پله ها باید ارتفاعی مابین ۱ تا ۳ متر داشته باشند و با توجه به اینکه آب مستقیم از سد پمپاژ می شود باید تعداد آنها بیش از ۱۰ پله باشد تا به صورت آبشاری هوادهی لازم صورت گیرد.

شاید برای مخاطبان سوال باشد چرا همان آب که به روش سنتی تصفیه می شد چنین مشکلاتی نداشت. دلایل زیادی وجود دارد اما همانطور که در ابتدای مطلب نیز به آن اشاره شد در سیستم قدیمی آب بعد از طی کردن حدود ۶ کیلومتر طول رودخانه به گالری ها و تصفیه خانه سنتی قره غیبی می رسید که به گفته متخصصان همین سنگ، شن و ماسه های موجود در رودخانه باعث تصفیه طبیعی آب می شد.

بازهم تغییر مدیریت

در اولین روزهای مهرماه سال جاری باری دیگر بدون اطلاع قبلی کیفیت آب، بخشی از دیواندره به شدت پایین آمد دستور به تخلیه مخزن ۳ هزار داده شد و قطعی آب در طول روز به بیش از چند ساعت طول کشید. بازهم همان داستان قدیمی و اعتراضات فضای مجازی تا جایی که بار دیگر مدیران استان دست به تغییر زدند و یک روز بعد از قطعی آب حمید خسروی از مدیریت عزل و جمال میرزایی یکی از نیروهای آبفای دیواندره مدیریت امور آب و فاضلاب دیواندره را برعهده گرفت.

امیدواریم تغییر بعدی مدیریت آب و فاضلاب دیواندره به دلیل عدم کیفیت یا کمیت آب شرب نباشد.

ماهنامه روژمان – هیوا محمدپور

شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد