یادداشت/
غارت گونههای گیاهی منطقه سارال به چه قیمت ؟!
کوههای بلند و سر به فلک کشیده، درههای سرسبز و آب فراوان در مناطق مختلف استان کردستان این استان را به محلی مناسب و پاکیزه برای رشد گونههای خاص و بسیار کمیاب گیاهان کوهی تبدیل کرده است.
کردپرس- در روزهای بهاری سراسر استان کردستان بویژه منطقه وسیع سارال دیواندره که از آب و هوایی مناسبتر برخوردار است ، از مناطق ویژه رویش گونههای گیاهی به شمار میروند و با ورود این گیاهان بازار خریدوفروش و مصرف آنها رونق چشمگیری میگیرد و مردم با مصرف این گیاهان ذائقههای خود را هم بهاری میکنند.
با شروع فصل بهار تعداد زیادی از مردم شهرستان دیواندره برای برداشت گیاهان خوراکی عازم دشتها و کوههای منطقه چهل چشمه و سارال میشوند و گیاهان خوراکی مانند ریواس، کنگر، گیلاخه، لوشه، کول، کنیوال و… را برای فروش روانه بازار میکنند.
هرچند این گیاهان در میان مردم از محبوبیت خاصی برخوردارند و در فصل بهار به سبد غذایی خانوارها اضافه میشوند ولی برداشت بیرویه ، زودهنگام و بدون برنامه آنها مطمئناً طی چند سال آینده باعث خواهد شداین گیاهان بهمانند بسیاری از گونههای گیاهی دیگر به خاطره تبدیل شوند.
متأسفانه برداشت بیرویه این گیاهان طی چند سال اخیر به گفته بسیاری از فعالان زیستمحیطی باعث از بین رفتن بسیاری از این گیاهان از سطح کوهها و دشتها شده است که لازم است مسئولین منابع طبیعی نسبت به آن واکنش نشان دهند.
سودجویان و دلالان «همه گیاه خر» هرساله در فصل بهار و تابستان با کندن ریشه گیاهانی چون کنگر و ریواس و سریشم (خوژه) و نرگس و شنگ و آویشن کوهی و شیرین بیان و ثعلب و تره وحشی و چوبک و کرفس کوهی و والک و… سبب انقراض نسل گیاهان در کردستان شدهاند .
در سالهای اخیر، چیدن گیاهان از یک کار تفریحی که در سطحی محدود توسط افراد محلی انجام میشد، تبدیل به یک کار تجاری شده که در مقیاس بزرگ و در بسیاری نقاط توسط سوداگران حرفهای، انجام میشود.
این افراد، بیاعتنا به نقش گیاهان خودرو در حفظ خاک، بدون در نظر گرفتن فرصت رشد و زادآوری برای گیاهان و بیتوجه به ارزشهای متنوع این ذخیرههای ژنتیک که بسیاری از آنها درخطر انقراض هم قرار دارند،
برگ، ساقه، ریشه، پیاز و گل گیاهان مختلف را میچینند و در میدانها، فروشگاهها و کنار خیابان و جاده به فروش میرسانند.اهالی روستاهای منطقه سارال باروی آوردن به دامن سبز و بکر طبیعت سارال و با برداشت بیرویه گیاهان خوراکی و داروئی ، ، علاوه بر از بین بردن پوشش گیاهان، موجب نابودی زیستبوم منطقه نیز میشوند. فرهنگسازی مهمترین عامل جلوگیری از برداشت بیرویه گیاهان خوراکی و داروئی است.
ناآگاهی برداشت کنندگان در این زمینه و برداشت بیرویه بدون ایجاد فرصت برای تجدید حیات گیاه، باعث افت ذخایر مراتع، وارد شدن آسیبهای جدی به انواع گونههای گیاهی مرغوب و جایگزین شدن گونههای مهاجم میشود.
اشاعه فرهنگ تولید و کشت انبوه این گیاهان، بیان ضرورت رشد و نمو آنها در مراتع، همچنین آموزش بهرهبرداران حرفهای و ارائه راهکارهای علمی گسترش رویشگاههای طبیعی این گیاهان،از بهترین راهکارهای جلوگیری از انقراض و ریشهکن شدن این گونههای گیاهی در استان است.
درحالیکه هرروز بر میزان مصرف گونههای گیاهی در کردستان افزوده میشود ولی روند رو به رشد این مهم ممکن است در آینده باعث تخریب و حتی از بین رفتن بعضی ازاینگونهها شود چراکه برداشت گیاهان کاملاً سنتی بوده و در مواردی افراد حتی ریشه گیاه را نیز از بین میبرند که به نظر میرسد ارائه آموزشهای لازم به مردم استان بهویژه روستائیان که بیشتر گیاهان توسط آنها جمعآوری میشود، امری لازم و ضروری است.
ازآنجاکه استفاده شخصی از منابع ملی و انفال، منع قانونی دارد و نظر به اینکه کندن و فروش گیاهان علفی و درختچهای، ماهیتاً تفاوتی با مثلاً کندن و فروختن درختان جنگلی ندارد، انتظار میرود مسئولان و متولیان حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی استان کردستان (سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری) قاطعانه با این پدیده خطرناک و روبه رشد مقابله کنند.
برکنار این مهم توجه به مباحث اقتصادی این امر نیز میتواند برای ایجاد اشتغال و نیز افزایش تولید در کردستان مؤثر باشد، چراکه میتوان با برنامهریزی بهتر و همچنین به کار گرفتن شیوههای مختلف نگهداری از این گیاهان و صادر کردن آن به دیگر استانهای کشور زمینههای استفاده از منابع اقتصادی آن را در استان فراهم کرد.
اما متأسفانه بیتوجهی مسئولین به این موقعیت طبیعی باعث شده است که تنها چند نفر افراد سودجو با خرید گیاهان مختلف از روستایان باقیمت پایین و انتقال آن به مناطق دیگر که گفته میشود مرکز استان و بعضا کشور عراق است از این موقعیت بهرهبرداری کنند، منابع ملی را به غارت ببرند و منطقه سرسبز سارال به ویرانی مبدل شود و ما و مسئولان فقط نظارهگر باشیم.
یادداشت / هیوا محمدپور
شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد
با توجه به نزدیکی بهار وفروش گیاهان خوراکی باید به ارگانهای مسئول تذکرداده شود باافرادی که گیاهان را باریشه می کنند وباعث تخریب منابع طبیعی می شوند برخورد قضایی شود ودر بازار از فروش ان جلوگیری شود وبه مردم هم اموزش برداشت داده شود از طریق فضای مجازی وشوراهای اسلامی روستاها وعیره فوری