شوراها ؛ متعهد ترین تشکل مدنی در خدمت رسانی

جلال علوی عضو شورای اسلامی دیواندره در گفت و گو با عدالت خبر مطرح کرد

عدالت خبر – در مورد جایگاه شوراهای اسلامی شهر و روستا گفت و گویی با جلال علوی عضو شورای اسلامی دیواندره انجام داده ایم که در ادامه می خوانید.

۱)    نقش و جایگاه شوراها در توسعه؟

 تردیدی نیست که شورا، مصوبات و تصمیمات آن درهرشکل وقالبی باشد و هرعنوانی که داشته باشد سندی علمی وکارشناسی است که رشد و شکوفایی آینده شهر را بر مبنای موازین فنی ، شهرسازی ، بهداشتی و زیست محیطی واصول شناخته شده پایداری، توازن، تناسب، هماهنگی و همسانی اجزا و ارکان تضمین می کند. اگر چه شورا با تکیه بر راه بردهای  الزام آ ور برای رشد متوازن و مطلوب شهر به عنوان موجودی زنده و پویا که باید ضامن رفاه وآسایش ساکنان خود باشد پیشینه تاریخی زیادی ندارد ولی امروزه وجود دشورای توانمند واحترام به اصول،ارزشها و معیارهای فنی و حقوقی توسعه ،همچون مایه حیات و روح هویت بخش هر شهر خودنمایی میکند. شورا اثر گذارترین پدیده اجتماعی و سازنده ترین تشکل مدنی در راستای خدمت رسانی به مردم است گرچه ممکن است این تعریف با واقعیات کمی غریب بنماید.

۲)    آیا شوراها از بدو امر تا کنون به اهداف اصلی خود دست پیدا کرده اند و با چه مشکلاتی مواجه هستند؟

 واقعیت این است که ارزیابی عملکرد شوراهای اسلامی در سالهایی که گذشت، نشانگر دستیابی به اهداف متعالی وبزرگ درمسیر خدمتگزاری به مردم به وسیله نهادهای غیردولتی و درعین حال موانع وچالشهای اساسی در راستای پاسخگویی به انتظارات موجود بوده است. برخی ازعمده ترین دستاوردهای فعالیت شوراهای اسلامی دراین سطح گسترده عبارتنداز:

بسترسازی فرهنگی واجتماعی برای نهادینه سازی روحیه تعاون و کار جمعی، شناسایی و پرورش استعدادهای صدها هزارنفر علاقه مند به خدمت وپذیرش مسئولیت در کل کشور،کمک به اجرای برنامه های عدم تمرکز و توزیع صلاحیتها برای تسریع در توسعه همه جانبه کشور، آشنایی سریع بااصلی ترین خواسته ها ومطالبات مردم وضرورت های اساسی زندگی شهری وروستایی،معرفی بسیاری ازانسانهای فرهیخته وتوانمند به سیستم مدیریتی ملی ومحلی و …،ولی برای تحقق مطلوب این اهداف و استفاده ازتمام ظرفیت و توان نظام شورایی همواره مشکلات وچالشهای غیر قابل انکاری وجود داشته است.

موانع ومشکلاتی نیز وجود دارند از جمله:

 سختگیری وعدم استفاده و اعتماد کامل سیستم اجرایی برای واگذاری اختیارات و صلاحیتهای لازم متناسب با انتظارازشوراها، عدم استحکام مبانی فرهنگ کار جمعی و تعاون وهمبستگی دربرخی از شوراهای اسلامی، ابهام وعدم شفافیت برخی قوانین ومقررات حاکم برفعالیت شوراها وفقدان ضمانت اجراهای قوی برای تصمیمات آنها، تبدیل شدن شوراهای اسلامی شهر به شورای شهرداری به جای شورای شهرو … .

اماغرض اصلی از بازشماری برخی از مهمترین و راهبردی ترین نقاط قوت وضعف، دستاوردها، موانع حرکت وحیات شوراهای اسلامی، برنامه ریزی برای رفع مشکلات وتقویت ساختارهای نظام شورایی است؛چرا که تشکیل و فعالیت شوراهای  اسلامی که از دوره اول درتمام سطوح از شورای روستا تاشورای عالیا ستانها فعالیت نموده اند، هزینه های فراوانی را در ابعاد مادی ومعنوی برای کشور داشته است. لذا ضرورت دارد که ازحداکثر ظرفیت های بالقوه وبال فعل این نهادها برای توسعه وتعالی کشور استفاده شود.

یقیناً برای حداکثر بهره وری باید با استفاده از تجربیات یک دهه گذشته، موانع وچالشها را مرتفع و برکارآمدی نظام شورایی افزود.  البته بخشی ازاین مهم متضمن اصلاح قوانین و مقررات ناظر بر وظایف واختیارات و مسئولیت های شوراهای اسلامی است و بخش مهم دیگر،اصلاح نگرش دستگاه های اجرایی نسبت به توانایی وظرفیت شوراهای اسلامی است اگر چه ایجاد ظرفیت ها ؛ قابلیت ها و توانمندی های ویژه از سوی شوراهای منتخب برای تصمیم سازی و تصمیم گیری امور شهر نیز ضروری می نماید.

رسیدن به این مطلوب مستلزم این است که دستگاه های اجرایی بالاخص آنهایی که به تصدی گری درحوزه وظایف شوراهای اسلامی درشهرها وروستاها اشتغال دارند،زمینه های واگذاری امور را به نهادهای محلی تحت نظارت شوراها فراهم آورند. تقویت حس رفاقت به جای رقابت و اعتماد به توانمندی شوراهای اسلامی،اولین و مهمترین گام است. بدیهی است که رضایت از وضعیت موجود اختیارات شوراهای اسلامی چندان منطقی نیست. بدین لحاظ ضرورت دارد که همه دلسوزان وعلاقه مندان به تقویت نقش مدیریتهای محلی درفرایند توسعه همه جانبه کشور در تدوین برنامه جامع وسندی راهبردی برای تاثیرگذاری بیشترشوراهای اسلامی همراه و همگام شوند.

۳)    با توجه به اینکه مشکل اصلی در مدیریت شهری نبود اعتبارات و درآمد ثابت است شما برای تامین درآمد شهرداری ها چه مصوباتی دارید؟

نظام درآمدی شهرداری ها در ایران به سه بخش اصلی شامل روابط مالی دولت وشهرداری،وضع وصول عوارض محلی توسط شوراها و امکان اخذ بهای خدمات شهری ازاستفاده کنندگان قابل دسته بندی است.

آنچه اختیارات شوراها را در حوزه سرمایه گذاری بیشتر بروز می دهد وضع و وصول عوارض محلی مطابق تبصره یک ماده پنج قانون موسوم به تجمیع عوارض محسوب میشوند. در حال حاضر بحث جذب سرمایه گذار در تمام شهرها مطرح است.

حمایت از سرمایه گذار بنابر اسناد بالادستی و بنابر اصل ۴۴ قانون اساسی بدیهی است اما نوع سرمایه گذاری، حجم، کیفیت، جریان سرمایه گذاری و … شاخص های تاثیر گذار در این حوزه اند. گاهاً جذب سرمایه گذار نتیجتاً موجبات تضرر حقوق شهروندان است و گاهاً موجبات رشد. اما شوراهای اسلامی شهرها با وجود تحدید اختیارات قانون یشان، کماکان تصمیم گیر اصلی در این حوزه اند. از جمله حوزه های سرمایه گذاری در دیواندره میتوان به حوزه های  صنایع گردشگری،  کشاورزی، صنایع دستی وآثارهنری، صنایع واسطه ای، پروژه های تولیدی وزیرساختی و … اشاره نمود که البته نیازمند ارائه طرح های دقیق کارشناسی مبتنی بر ظرفیت ها و واقعیت ها است. این مهم نیازمند تمایل عمومی ، بهره گیری از مشاوران و متخصصان، اطلاع رسانی شفاف، خصوصی سازی، ایجاد وافزایش فرصت های کاری جدید و … است. در ضمن از سرمایه گذاری های سنتی بایستی بشدت پرهیز شود.

۴)عوامل موثر بر موفقیت شوراها را در چه می بینید؟

سوالتان کلی است و در این مقال نمی گنجد. عوامل موثر بر موفقیت فراوانند و متغیر فراوانی هم دارند.این عوامل مستلزم بررسی دقیق، همه جانبه و تحقیق میدانی و کارشناسی خواسته های مردم و نیازهای جامعه و با در نظر گرفتن حدود، اختیارات، انتظارات وظرفیت های شوراهاست.

۵)شما تا چه اندازه رابط بین مردم و دولت بوده اید؟

 بند ۴ و ۵ تبصره ۴ ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف وانتخابات شوراهای اسلامی کشوردلالت بر همکاری شورا با مسئولین اجرایی و نهادها و سازمانهای مملکتی در زمینه های مختلف و برنامه ریزی درخصوص مشارکت مردم درانجام این خدمات با موافقت دستگاههای ذیربط دارد. در حد توان و بنابر وظایف و قابلیت ها گاهاً مورد مشورت بوده ایم. این امر نه از باب رفع تکلیف بلکه برای پیشبرد امور بوده و ادامه خواهد یافت. این مهم جزو وظایف هر شورایی است که در راستای خدمت به جامعه بایستی انجام دهد علی ایحال باز این مردم هستند که این رابطه ی با ضابطه را، مثبت یا نفی تلقی خواهند نمود.شوراهای اسلامی شهر رقیب دستگاههای اجرایی نیستند. گاهاً جایگاه شوراها شناخته شده نیست. شوراهای اسلامی شهر و روستا کمک ویاری گر بدنه اجرایی کشورهستند و میتوانند مشکلات زیادی راکه بر دوش دولت قراردارد،حل کنند. وجود شوراها برضریب اطمینان تصمیم گیری ها می افزاید. شوراها یک نهاد اجتماعی هستند.باتوجه به این که هرکسی دارای تفکرات سیاسی نیزهست،اعضای شورا باید تلاش کنند مسائل ومشکلات شهر را به دورازتفکرات سیاسی و با کار کارشناسی بررسی ومورد تصویب قراردهند.

۶)آیا همدلی در مجموعه شورای شهر دیواندره وجود دارد؟

 اگر منظور از تعامل همصدایی بر هر تصمیمی است باید بگویم این سئوال منطقی بنظر نمی رسد. شورا محل تشتت آرا و تضارب نظرات کارشناسی اعضا در امور مُبتلا بِه است. لزومی به همصدایی در همه عرصه ها نیست زیرا در این حالت دیگر اعضا بیش از وضع موجود به چیز دیگری نمی اندیشند و این خود مخرب است. شورا یکی از مهمترین و اثر گذارترین پدیده های مدنی از ابتدای شکل گیری تمدن ها بوده و ایجاد همدلی با درک شرایط، اقتضائات و احترام به توانمندی ها و جایگاههای سایر اعضاست. باید اعضا به مهارت های فنی و شخصیتی همدیگر احترام بگذارند. همدلی ذاتی نیست که در بدو امر وجود داشته باشد بلکه امری اکتسابی است که بر اثر مرور زمان ، پس از طرح  دیدگاهها و تعاملات اعضاء با هم شکل می گیرد. البته اتفاق بر مصالح عامه مردم و همدلی مبتنی بر قانونمندی و اخلاص بسیار ضروری است. شورا نهادیست از دل مردم و برای حل مشکلات مردم. باید بدنبال حاکم کردن یک تفکر مثبت برای پیشرفت و اعتلای شهرمان باشیم. گاهاً  « تعارفات و تعارضات شورایی » بر تصمیم گیری منطقی، تاثیر منفی می گذارد و این اتفاق بضرر مجموعه مدیریت شهری و درنهایت مردم است.

۷) با توجه به اینکه شهردار گفته بود در شهرداری نیروی متخصص وجود ندارد. چه مصوبه هایی خواهید داشت در این زمینه؟

صراحت قانون بر عدم دخالت اعضا شورا در عزل و نصب های شهرداری است و استناد برخی به بند ۱۴ آیین نامه بودجه سال ۹۳ در خصوص تامین منابع مالی این استخدام هاست و نه دخالت در استخدام؛ چرا که  هر گونه استخدام و بکارگیری نیرو برابر مقررات استخدامی شهرداری ها و قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه خواهد بود.ماده ۸۲مکرر۳ قانون صدر الاشاره (این همان ماده ۷۴ قانون سابق با اصلاحات آن است که مطابق قانون اصلاحی ۲۷/۸/۸۶ به اینجا منتقل شده است) اعلام می دارد که: «شوراهای موضوع این قانون یا هریک از اعضاء آنها حق ندارند درنصب و عزل کارکنان دهیاری ها، شهرداری ها و یا شرکت ها و موسسات وابسته به آنها دخالت نمایند یا به آنها دستور دهند و …» . اگر احدی از اعضای شورا به عملکرد کارمند شهرداری برابر وظایف قانونی وی، معترض بود مدراک و مستندات لازم را جهت اقدامات قانونی بایستی به شهردار ارائه دهد. ضعف های موجود باید از مجاری قانونی پیگیری شود. حقیقتاً بنده تخصص و مسئولیت پذیری را لازمه تحقق اهداف شهرداری می دانم وگرنه بیشتر کارکنان اداری شهرداری دیواندره مدارک  تحصیلی مرتبط با امور شهری را دارا می باشند. دلایل اینکه کارها خوب پیش نمی رود را باید در امور دیگری جست. البته از انصاف به دور است که فعالیت های پرسنل شهرداری در شش ماه گذشته را نادیده گرفت و از زحمات ایشان تقدیر نکرد.

۸)با توجه به اینکه اعضای شورا تنها شورای شهرداری نیستند و باید در تمامی مسائل کلان یک شهر مورد احترام و مشورت مدیران باشند در حال حاضر این جایگاه حفظ شده یا تقلیل یافته؟

 استفاده از پتانسیل شورای متخصص و کارآمد در سایر بخش ها در نهایت بنفع مجموعه ی مدیریت شهری است و این امر مستلزم بررسی دیدگاه مدیران دولتی و  شوراباوری ایشان با تکیه بر سطح توقعات و انتظارات طرفین است. شناخت نیازها،ظرفیت ها و توانمندی های طرفین زیر بنای مشورت و تعامل سازنده است. باید بپذیریم که اگر شوراها پا بگیرند بسیاری از مشکلات را می توان حل کرد. به هر حال شورا آماده مساعدت سازنده و منطقی در تمامی عرصه هاست.

۹) با توجه به اختیاراتی که اصل ۱۰۰ قانون اساسی به شوراها داده شما بر اجرای طرح های عمرانی،اجتماعی،فرهنگی و رفاهی شهر نظارت دارید؟ برای سرعت بخشیدن به این طرح ها کار خاصی انجام داده اید؟

با توجه به بند ۲ تبصره ۴ ماده ۷۱ قانون فوق الذکر که اشعار می دارد :«  بررسی و شناخت کمبودها ، نیازها و نارسایی های اجتماعی ، فرهنگی ، آموزشی ، بهداشتی ، اقتصادی و رفاهی حوزه انتخابیه و تهیه طرح ها و پیشنهادهای اصلاحی و راه حل های کاربردی در این زمینه ها جهت برنامه ریزی و ارائه آن به مقامات مسوول ذیربط » برعهده شوراهاست لذا ما در این راستا درهر دو کمیسیون فعال در شورا ، فعالیت هایی داشته ایم اگرچه بعضی از این طرح ها ملی و یا استانی و منابع بودجه ای برای اجرای آنها در حدود اختیارات و وظایف شوراها نیست. تلاش همکاران بیشتر به جنبه های نظری و در مواردی اقدام عملی بوده اما طبیعی است که ناکافی بنماید. شاید ما بجای شناخت نارسایی های فرهنگی، برنامه فرهنگی «اجرای کنسرت موسیقی» داشته ایم اما در حوزه بهداشت نگاهمان به کاستی های موجود در بخش خدمات بوده و جلساتی با مسئولان امر داشته ایم. اما می پذیرم که طرح های جامعی در این حوزه ها ارائه نداده ایم. نگاه ما بیشتر معطوف به رفع نواقص و کاستن از کاستی های قبلی و فعلی بوده البته این بهانه ی عدم ارائه طرح ها توسط ما در آینده نخواهد بود.شوراها موظف اند که با پیچیدگی های روزافزون وظایفشان آشنا شوند و مشکلات شهری را بازشناسی کنند و سطح نگرش و توانایی های شان را برای حل مشکلات ارتقاء ببخشند در غیر اینصورت مردم به نظام شورایی بی اعتماد می شوند و سرمایه عظیم اجتماعی ناشی از حضور شوراها کاهش خواهد یافت.

۱۰) چه انتظاراتی از دولت تدبیر و امید برای رفع مشکلات شهر دیواندره دارید؟

 همراهی و مساعدت با شورا با تکیه بر مصالح عامه مردم شریف شهرمان.

۱۱) چطور میشود تحولی بنیادین در ساختار شهری دیواندره ایجاد کرد؟

باید «جایگاه شهر» در افق چشم انداز توسعه ی کشور در سال های آتی مورد بررسی قرار گیرد. بررسی شاخص های تغییر و تحول در این جستار نمی گنجد اما برنامه ها ی کوتاه مدت، میان مدت و طولانی مدتی را می طلبد که با کار کارشناسی و مطالعاتی، برنامه ریزی دقیق، سرمایه گذاری و برنامه ریزی جهشی با توکل بر خداوند منان و با بهره گیری از استعدادها و ظرفیت های بومی قابل اجراست.

۱۲)  کلام آخر:

تشکر و قدردانی از مردم نجیب و شریف دیواندره، آرزوی موفقیت و سربلندی در پیشگاه خداوند منان برای مردم شریف و شورا.

مصاحبه کننده – هیوا محمدپور – روزنامه همشهری – ۲۰ اردیبهشت

شما هم در قسمت نظرات در مورد این مطلب بنویسد بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد